Waheshimiwa, Mawaziri watukufu, Wajumbe wa Baraza la Shura, Wabunge, wawakilishi wa World Water Council, viongozi wa asasi za kiraia, mabibi na mabwana — hamjambo mchana huu.
Nawaletea salamu kutoka Global Parliamentary Water Network na kutoka kwa Mheshimiwa Silas Aogon, Mbunge wa Uganda kwa vipindi vitatu. Yeye pia ni Mwenyekiti wa Global Parliamentary Water Network na wa Uganda Parliamentary Forum on Water, Sanitation and Hygiene — kimojawapo cha vikundi vya kibunge vya maji vya muda mrefu zaidi duniani. Yeye na mimi tunashukuru Ufalme wa Saudi Arabia na World Water Council kwa kutuleta pamoja katika mji huu mzuri.
Niruhusuni niingie moja kwa moja katika kina cha bwawa hili, kwa sababu wakati huu hauhitaji hotuba ndefu bali hatua wazi. Kwa niaba ya Mheshimiwa Silas, nina wito mbili wa hatua.
Wito wetu wa kwanza ni kwa sekta ya maji — kwa wataalamu wa kiufundi, washirika wa maendeleo, wafadhili, na taasisi za kimataifa.
Ni lazima tufanye zaidi kufikia mhimili wa kutunga sheria. Na sisi katika Global Parliamentary Water Network tunakaribisha ushirikiano huo, na tunataka kuwa rasilimali ya kujenga daraja hilo.
Katika kila nchi, ni wabunge ndio wanaotunga sheria zinazosimamia maji. Ni wabunge ndio wanaopiga kura kupitisha bajeti zinazofadhili mipango yetu ya maji. Na ni wabunge ndio wanaotoa uwajibikaji unaohakikisha ahadi zinageuka kuwa mabomba na mifereji ya maji. Utungaji wa sheria, uandaaji wa bajeti, na uwajibikaji ndio injini ya maendeleo ya haraka katika sekta ya maji. Na hata hivyo, mhimili wa kutunga sheria mara nyingi husahauliwa. Global Parliamentary Water Network inaishukuru World Water Council kwa kuwahusisha wabunge kwa uthabiti katika makongamano yake kwa miongo mingi.
Wito wetu wa hatua ni rahisi: katika kila nchi tunayofanya kazi — wafadhili na nchi zinazoendelea sawa — imarisheni uhusiano na bunge. Wapeni taarifa kamati husika. Wapatieni wabunge takwimu wanazohitaji. Msisubiri wabunge waje kwenu. Wafuateni wenyewe. Wala msisimame kwenye mabunge ya kitaifa pekee — washirikisheni magavana, mameya, na wajumbe wa mabaraza ya wilaya walio karibu zaidi na jamii tunazozihudumia.
Wito wetu wa pili ni kwa wabunge wenyewe — kwa kila mbunge na kiongozi mteule anayesikiliza leo na kwingineko.
Wito wa hatua ni huu: Jitokezeni.
Wabunge lazima waje kwenye Jukwaa la Maji Duniani lijalo huko Riyadh mwezi Machi 2027 — si katika chumba tofauti, bali kama washiriki kamili katika kila sehemu ya Jukwaa hilo. Na wabunge hao watakaporudi nyumbani wakiwa na msukumo, ni lazima wabebe ujumbe huu hadi kwenye kumbi zao za bunge, vyumba vya kamati, na ofisi za majimbo yao.
Loïc Fauchon, Rais wa World Water Council, alisema mapema leo: “Tuwekeni maji juu ya ajenda yoyote ile.” Hivyo basi, Wabunge watakaporudi katika nchi zao baada ya Jeddah na Riyadh, ni lazima wakae na Mawaziri wao wa Maji, Ujenzi wa Umma, Fedha, na Afya — na kuimarisha ushirikiano halisi wa kikazi. Ni lazima washirikishe asasi za kiraia na sekta binafsi, kwa sababu pengo la ufadhili wa maji haliwezi kuzibwa na bajeti za umma pekee. Kwa hakika, ni lazima wajitahidi kuweka maji juu ya ajenda yoyote ile.
Tunaamini katika “Hatua kwa Ajili ya Kesho Bora,” kaulimbiu ya Jukwaa la Maji Duniani la 11. Lakini hatua haitokani na matamko au azimio pekee. Hatua hutokana na sheria zilizopitishwa katika mabunge ya kitaifa, kutoka kwenye vipengele vya bajeti vilivyoidhinishwa katika vikao vya kamati, kutoka kwa gavana anayeamua kuwa kila kituo cha afya, shule, na jamii katika jimbo lake itapata maji safi na kuhamasisha kila rasilimali kufanikisha hilo.
Zana, vyombo vya kifedha, na maarifa vipo. Kilichokosekana ni uongozi wa kisiasa wa kasi unaolingana na hayo.
Msikose kuelewa – tunapiga hatua katika sekta ya maji. Mabilioni ya watu wamepata maji salama katika kipindi cha miongo 2–3 iliyopita. Lakini maendeleo hayo ni ya mstari ulionyooka. Tuongeze kasi kwa kiwango kikubwa zaidi tunapoelekea kwenye Jukwaa la Maji Duniani.
Hebu tuufanye mwaka wa Riyadh 2027 kuwa kigeugeu. Hebu tuhakikishe mhimili wa kutunga sheria haupo pembezoni bali katikati. Hebu tuondoke Riyadh na ahadi thabiti: vikundi vipya vya kibunge vya maji vikiwa vimeundwa, sheria mpya zikiandaliwa, bajeti mpya zikiahidiwa, na ushirikiano mpya ukijengwa.
Kwa niaba ya Global Parliamentary Water Network, Mheshimiwa Silas Aogon na mimi tunashukuru Ufalme wa Saudi Arabia na World Water Council kwa jukwaa hili.
Thank you. Shukran. Asante sana.